Populisme: zin, onzin of waanzin?

Gisteravond had de GroenLinks-Academie een bijeenkomst georganiseerd over Populisme. Men nam plaats in de ''Ruimte'' welke de nieuwe vergaderruimte is van de GroenLinks-Academie. In deze mooie zaal vond er een debat plaats over Populisme. Vanuit twee invalshoeken laten psychotherapeut Joost Bosland en socioloog Dick Pels hun licht schijnen over het onderwerp Populisme. Filosoferend wil ik je meenemen in de zin, onzin of waanzin van het populisme en de relatie tot Wilders.

Laten wij eerst eens stil staan bij de vraag: wat is populisme? Populisme betekent volgens de Dikke van Dalen: een richting die belangstelling vraagt voor het leven van de lagere volksklassen. Moet ik hieruit opmaken dat zowel GroenLinks als Wilders populistisch zijn? Want GroenLinks komt op voor de minderheden in de samenleving en wil het gat tussen de rijken en armen zo klein mogelijk maken. de PVV heeft veel stemmers onder de lagere volksklassen. Nu is alleen de vraag: stemmen mensen op de PVV om haar standpunten of stemt men op de persoon Wilders. Ik denk het tweede en ik denk dat angst hierin een grote rol speelt. Wilders speelt sterk in op de angst in de samenleving die hij vaak zelf creeert en maakt hierbij slim gebruik van de media. Zijn uitspraken zorgen altijd voor enige discussie. Of deze uitspraken radicaal zijn of niet laat ik in het midden.

De eerste spreker van de avond was Joost Bosland, psychotherapeut en auteur van 'De Waanzin rond Wilders'. Bosland legt de kern van het probleem bij de sociale waarden, dat de sociale cohesie is aangetast en dat er geen centrale of verbindende waarde is. Hierdoor lopen alle discussies die Wilders voert uiteindelijk uit tot het onderwerp criminaliteit en Islam. Wilders culturaliseerdt als het ware de sociale problemen. Daarnaast speelt Wilders slim in op de media. Zijn harde uitspraken over Islam worden snel overgenomen en bij programma's als Pauw en Witteman waar Wilders nooit zal komen komt Wilders elke uitzending wel ongevraagd aanbod. Of dit positief of negatief voor hem is laat ik in het midden.

Bosland haalt een onderzoek van de universiteit van Groningen erbij om de kern van het probleem duidelijker te maken. Bangheid leidt tot stress, stress leidt tot agressie. Bosland denkt dat de burger bang is om de volgende redenen. De burger is na de koude oorlog op zoek naar een nieuwe vijand, gebrek aan verbindende waarde, wij horen nergens meer bij en wij verstaan anderen niet meer. Bosland gaat zelfs zover dat hij meent dat de burger leidt aan het ''Borderline syndroom''. Mensen reageren primitief onder druk, denken vaak zwart/ wit en impulsitiviteit speelt een grote rol. De oplossingen volgens Bosland zijn stoppen met zwart/ wit denken, bestrijden van splijting in samenleving en het vertrouwen tussen elite en basis opbouwen.

De tweede spreker van de avond is Dick Pels, socioloog en directeur van het Wetenschappelijk Bureau van GroenLinks. Het gaat hier over het Neo populisme. Veel mensen dachten dat gaat wel over en het is geen politiek blijvertje. Maar met de komst van Pim Fortuyn bleek de werkelijkheid toch wel anders. Wat dreef de kiezer om haar stem zo massaal aan Fortuyn te geven? Populisme houdt de boel goed bij elkaar en speelt goed in op de laag opgeleide. Een voorbeeld hierover is Wilders die nooit over straat terreur spreekt zonder het woord Marokkanen er bij te gebruiken. Daarnaast spreekt Wilders zich in vele stellingen tegen zoals ''Vrijheid van meningsuiting maar de koraan moet worden verboden''.

De oplossing ligt volgens Pels in het begrip ''relativeren''. Relativeren is wat ontbreekt in het rijtje met kernwaardes van populisme. Wat betekent die vrijheid van meningsuiting nou eigenlijk? En tot waar geldt dit allemaal?

Mijn conclusie over populisme is dat je niet zo zeer de vraag moet stellen of populisme zin, onzin of waanzin is maar meer moet gaan naar een manier om de mensen die het populisme aanhangen tot ander inzicht te brengen. Natuurlijk is het heel simpel om deze groep te negeren, maar dat is niet waar wij iets aan hebben. Wij moeten de discussie aangaan met sterkte argumenten en met passie een debat voeren.

Daarom wil ik graag afsluiten met een leuze die hierbij goed aansluit. GroenLinks heeft niet alleen zin in de toekomst, GroenLinks is ook klaar voor de toekomst!